SA MẠC CỦA "NGƯỜI ĐÀN BÀ NGOẠI TÌNH" - ALBERT CAMUS

“… Chúng ta cảm thấy rõ ràng vấn đề ở đây là phải gánh vác lấy một không gian sa mạc nào đó. Nhưng cái sa mạc đặc thù như vậy chỉ có thể cảm nhận được bởi những con người có năng lực sống ở đó mà không bao giờ lừa dối cơn khát của chính mình. Chính lúc đó, chỉ lúc đó, sa mạc mới tràn trề nguồn suối hạnh phúc mạnh mẽ.”

— Albert Camus

Jeanine đa tài và đầy triển vọng, sau nhiều đắn đo đã quyết định sống như bao người phụ nữ khác: lựa chọn lấy chồng - một luật sư đã bỏ nghề để trở thành thương gia buôn vải, chấp nhận sống trong sự “ràng buộc” vô hình khi gắn mình với bổn phận một người vợ nội trợ. Với nàng, cuộc đời bình dị, không nứt rạn và êm ái như giấc mộng kéo dài trong hai mươi lăm năm ấy vốn thật tẻ nhạt, quẩn quanh. Nhưng lạ thay, không sao cái ý nghĩ ấy, cũng trong suốt hai mươi lăm năm ròng kia, có một cơ hội hiếm hoi để trồi lên choán gọn lấy tâm trí Jeanine và dẫn nàng đi tới một hành động mang tính đột phá, có khả năng giải thoát nàng về chốn tự do như một chú chim sổ lồng được.

Sự thức tỉnh, chỉ bất ngờ đến với nàng trong một chuyến đi cùng chồng lên vùng cao nguyên kiếm tìm những vị khách - những thương lái Ả Rập lạ lẫm, ù lì và đầy bí ẩn. Đi qua sa mạc cát đá khô cằn và gió lạnh với những chiếc xe cũ kĩ xiêu vẹo, lắc lư, lạc lõng giữa những người nói thứ tiếng kì lạ khó hiểu, Jeanine chỉ còn biết ngồi bên cạnh chồng và duy chỉ trong một khoảnh khắc đánh mắt sang ngang, nàng bất giác thấy người đàn ông ấy xa lạ đến ngỡ ngàng như thể mới lần đầu gặp gỡ: “trán hẹp, bàn tay ngắn, mắt lồi, nụ cười cộc lốc, tham lam.” Lần đầu tiên nàng nhìn thấy người thương nàng - tưởng chừng như đã quá đỗi quen thuộc, lại trở nên một “người xa lạ” đến khôn cùng.

Thứ xúc cảm lạ kì ấy đã xúc tiến nàng ngoái lại một lần nhìn về cuộc hôn nhân của chính mình. Và lần đầu tiên, cái ý nghĩ thức nhận được cuộc đời mình đang trong cảnh gông cùm và “lưu đày” cứ thế hiện lên trong tâm tưởng.

Đã rất lâu rồi, nàng không ... nàng không …

Cảm giác tù túng và ngột ngạt hết sức đã đem Jeanine tìm đến sân thượng, nơi là pháo đài đã cũ, để một lần phóng tầm mắt và cõi lòng mình đón nhận lấy thứ không khí sa mạc đầy lạ kỳ và cũng thật khoáng đạt.

Sa mạc – sức mạnh huyền diệu của nó đã mê hoặc nàng. Ngay trong tức thì, khoảnh khắc ấy đã thức ngộ và nới lỏng nút thắt đã gò chặt nàng trong suốt những ngày tháng chìm trong thói quen tẻ nhạt và đầy ủ dột. Jeanine lần đầu nhận thấy được một sợi dây kết nối thực sự với phần linh hồn thẳm sâu bên trong, lắng nghe được thứ thanh âm, tiếng gọi “mà nàng có thể nghe thấy hoặc không nghe thấy tùy ý nhưng không bao giờ nàng hiểu được ý nghĩa của nó, nếu nàng không đáp lại tiếng gọi ấy ngay trong lúc đó”. Nhưng điều mà nàng quan tâm sau cuối có lẽ chẳng phải một ý niệm về lí do hay gắng sức đi tìm hiểu bản chất, nàng chỉ biết rằng: có chăng, nàng đã phải lòng thứ “vương quốc” này - một “vương quốc mới, cần thiết và có ích cho đời nàng. Nàng dứt khoát phải đi đến và trở thành chủ nhân của chính nó.

“Người đàn bà ngoại tình” – ngoại tình với điều gì? Là sự cương quyết khó cưỡng rời bỏ đời sống thường nhật đầy buồn tẻ này để đi tìm những giây phút thỏa mãn đầy mơ tưởng khi bên cạnh một “cuộc sống” khác – dẫu cho có là một vùng sa mạc biết bao người, bao đời vẫn luôn coi đó là cằn cỗi, thiếu sức sống? Nhưng sau cùng, Jeanine có thực sự đi theo “tiếng gọi” mà nàng vừa chợt sực ra ý nghĩa của nó?

Câu trả lời nằm ở cuối truyện. Nàng, sau cùng đã quay trở lại khách sạn và nhẹ nhàng nằm cạnh người chồng đầu ấp tay gối. Nó minh chứng cho quyết định ở lại mãi mãi trong kiếp sống “lưu đày” của nàng – một hướng đi đầy rẫy trắ.c trở, hiểm nguy và thoạt thấy khó hiểu. Nhưng nghĩ lại, đó có lẽ mới chính là cách thức, là hành trình đi tới và chạm vào hạnh phúc thực sự của cuộc đời con người.

“Bởi vì suy cho cùng, hành trình đi vào sa mạc cũng đồng thời là hành trình phản tư và trở về, trở về với chính mình. Đi đến cũng có nghĩa là đi về.”

— Vũ Thành Sơn

Nàng, Jeanine, đã trở về, đã đi về, nhưng với một tâm thế mới của một kẻ đã nhìn thấy “vương quốc” của chính mình. Sự “lưu đày” giờ đây không còn là một cảm giác ép buộc. Nó trở nên một sự lựa chọn.

Tác giả: Anh Thư
Biên tập: Anh Thư